عوامل مؤثر ‌‌در‌ توسعۀ مالی با تأکید ‌‌بر ‌‌بیمه‌های زندگی (مطالعۀ تطبیقی ‌ایران ‌و کشورهای توسعه‌یافته)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامى‌، واحد تهران مرکزی ، گروه اقتصاد‌، تهران ، ایران، daghighiasli@iauctb.ac.ir

3 دانشیار موسسه آموزش عالی بیمه اکو، دانشگاه علامه طباطبائی

4 استادیار دانشکده اقتصاد و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

10.22056/jir.2020.104656

چکیده

هدف: توسعۀ مالی یکی از مهم‌ترین الزامات رشد اقتصادی بالا ‌و پایدار است که از توسعه در بخش بیمه، بانک و بازار سرمایه حاصل می‌گردد. وجود سیستمی کارا برای تجمیع سرمایه‌های خرد ‌‌در‌‌ بخش بانکی‌‌‌‌‌‌ و بیمه‌ای ‌و تبدیل آن‌ها به منابع مالی برای سرمایه‌گذاری و تأمین سرمایه ‌‌در ‌‌گردش موردنیاز بنگاه‌ها سهم بسیار مهمی ‌‌در ‌‌مسیر رشد اقتصاد‌ دارد. ‌‌در ‌‌کشورهای توسعه‌یافته بیمه‌های زندگی ‌‌در ‌‌کنار تأمین آتیۀ ‌بیمه‌گذاران، از مهمترین سازوکار‌های جذب نقدینگی راکد ‌‌در ‌‌بازار ‌و سوق آن به‌ بازار سرمایه به‌شمار ‌می‌آید؛ متأسفانه ‌‌در ‌‌بازارهای نوظهور سهم این نهاد مالی بسیار ناچیز است. هدف اصلی مطالعۀ حاضر شناسایی ‌و بررسی عوامل کلان اقتصادی مؤثر در ‌‌توسعۀ مالی با تأکید ‌‌بر ‌‌توسعۀ بیمه‌‌های زندگی است.
روش‌شناسی: این مطالعه با بهره‌گیری از رهیافت گشتاورهای تعمیم‌یافته داده‌های تابلویی ‌و سری زمانی بین سال‌های 1985 تا 2016 به ‌بررسی مقایسه‌ای تأثیر توسعۀ بیمه‌‌های زندگی در ‌‌توسعۀ مالی بین کشورهای توسعه‌یافته‌ و ‌ایران می‌پردازد‌.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد توسعۀ بیمه‌‌های زندگی ‌‌در ‌‌کشورهای توسعه‌یافته، برخلاف ‌ایران‌‌‌‌‌‌، تأثیر معنی‌داری در ‌‌توسعۀ ‌مالی گذاشته‌ است که نشانگر توسعه نیافتن بیمه‌های زندگی ‌‌در ‌‌صنعت بیمۀ ایران است. تأثیر مخارج مصرفی دولت ‌‌در ‌‌توسعۀ ‌مالی ‌‌در ‌ایران، برخلاف کشورهای توسعه‌یافته، مثبت است و تأثیر نرخ تورم در ‌‌توسعۀ ‌مالی در ‌ایران برخلاف کشورهای توسعه‌یافته معنی‌دار بوده ‌است. ‌‌در میان متغیر‌‌‌‌های بررسی‌شده برای کشورهای توسعه‌یافته، به‌ترتیب، حجم تجارت‌‌‌‌‌‌‌‌‌، مخارج مصرفی دولت‌‌‌‌‌‌‌‌‌، درآمد سرانه‌ و توسعۀ بیمه‌‌های ‌زندگی بیشترین تأثیر را در ‌‌توسعۀ ‌مالی گذاشته‌ است.‌ ولی ‌‌در‌‌‌ ‌ایران، به‌ترتیب، مخارج مصرفی دولت، تورم ‌و بیمه‌های زندگی بیشترین تأثیر را در توسعۀ ‌مالی گذاشته است.
نتیجه‌گیری: نتایج نیز حاکی از آن است که تأثیر بیمه‌های زندگی در ‌‌توسعۀ ‌مالی بیشتر از بیمه‌های غیرزندگی است ‌و از طرفی با توجه به نتایج پژوهش حاضر، بیمه‌های زندگی به‌علت سهم پایینی که ‌‌در ‌‌پرتفوی شرکت‌های بیمه دارند، برخلاف کشور‌های توسعه‌یافته، تأثیر معنی‌دار ضعیفی در ‌‌توسعۀ مالی در بخش بانکی ‌می‌گذارند. ‌‌نتایج نهایی نشان می‌دهد که فرضیۀ اول تحقیق، «توسعۀ بیمه‌‌های زندگی تأثیر معنی‌داری در ‌‌توسعۀ مالی ‌‌در ‌‌کشورهای توسعه‌یافته گذاشته‌ است»، تأیید می‌شود، اما فرضیۀ دوم تحقیق، «توسعۀ بیمه‌‌های ‌زندگی تأثیر معنی‌داری در ‌‌توسعۀ ‌مالی در ‌ایران گذاشته ‌است»، با سطح معنی‌داری پایین تأیید ‌می‌گردد.
 طبقه‌بندی موضوعی: ,E44 ,C23 ,G22
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors affecting financial development with an emphasis on life insurance: A comparative study of Iran and developed countries

نویسندگان [English]

  • Saeed Asadiqaragoz 1
  • Alireza DaghighiAsli 2
  • Ghadir Mahdavi 3
  • Marjan Damankeshideh 4
1 Department of Economy, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant professor, faculty of economics and accounting, Islamic azad university, central Tehran branch, email: daghighiasli@iauctb.ac.ir).
3 Faculty of Economics, University of Allameh Tabataba’i, Tehran, Iran
4 Assistant professor, faculty of economics and accounting, Islamic azad university, central Tehran branch
چکیده [English]

Objective: Financial development resulted from the advances in the insurance, banking and capital markets sectors is one of the most important requirements for a country’s sustained economic growth. An efficient system is needed for pooling micro-funds in the banking and insurance sectors and converting them into financial resources for firms’ financing and investment. In developed countries, life insurance is one of the most important mechanisms for attracting stagnant liquidity in the market and leading them into capital market along with sustaining the benefits for policyholders. However, in developing countries, the role of this financial institution is very limited. The objective of this study is to identify and investigate the macroeconomic factors affecting financial development with an emphasis on life insurance development.
    Method: This study examined the impact of life insurance on financial development in a comparative study between developed countries and Iran during the period of 1985-2016 using the Generalized method of moments approach.      
 Finding: The results show that the development of life insurance in developed countries, unlike Iran, has a significant impact on financial development. This indicates the underdevelopment of the life insurance sector in Iran's insurance industry. Also, the effect of government expenditure on financial development in Iran, in contrast to the developed countries, is positive and significant. On the other hand, the impact of the inflation rate on financial development in Iran has been significant in contrast to the developed countries. Among the variables studied for developed countries, trade volume, government spending, GDP per capita and life insurance development had the greatest impact on financial development. In Iran, government spending, inflation, and life insurance have had the greatest impact on financial development.
 
Conclusion: The impact of life insurance on financial development is more than non-life insurance. Besides, unlike the developed countries, life insurance in Iran due to its low share in the insurance companies’ portfolio, has a significant negative effect on financial development in the banking sector. The first hypothesis of the research "life insurance development has a significant impact on the financial development in the developed countries" is confirmed. Nevertheless, the second hypothesis of the research, "life insurance development has a significant impact on Iran’s financial development ", is partially supported.

ClassificationJEL:‌‌E44 C23 ,G22

کلیدواژه‌ها [English]

  • Financial Development
  • Life Insurance
  • Generalized method of moments
-   اسدی قراگوز، سعید، ارشدی، علی، حاجی، غلامعلی. (1396). عوامل اقتصادی- اجتماعی مؤثر ‌‌بر‌‌توسعۀ بیمۀ عمر، مطالعۀ مقایسه‌ای بین ایران‌و کشورهای توسعه‌یافته ‌‌در‌‌طول دورۀ 1985-2014‌:‌رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته. فصلنامه علمی - پژوهشی پژوهشنامه بیمه، 32 (3)، 21-40.
-   اسدی قراگوز، سعید. (1397). عوامل اقتصادی، اجتماعی‌و فرهنگی موثر ‌‌بر‌‌توسعه بیمه های زندگی، سمینار توسعه بیمه های زندگی، تهران، پژوهشکده بیمه.
-   اسدی‌‌‌‌‌‌، زیور‌و همکاران. (1392). تأثیر پدیده ی نفرین منابع ‌‌بر‌‌توسعه‌مالی‌و رشد اقتصادی ‌‌در‌‌قالب الگوی پانل پویا‌‌‌‌‌‌. پژوهش‌‌های رشد‌و توسعه اقتصادی.  10‌‌‌‌‌‌، صص 9 تا 26.
-      اکبری روشن، مهدیه‌و شاکری، عباس. (1393). اثر مخارج دولت، نقدینگی‌و ساختار بازار ‌‌بر‌‌توسعه مالی بازار سهام. پژوهشنامه اقتصادی. 14 (53)، 109-142.
-      حسن زاده‌‌‌، علی‌و همکاران. (1389). بررسی جایگاه صنعت بیمه ‌‌در‌‌اقصاد‌و بازار سرمایه‌ایران. پژوهشنامه بیمه‌‌‌‌‌‌‌‌‌. 98‌‌‌‌‌‌‌‌‌، صص 165 - 200.
خداپرست مشهدی‌‌‌‌‌‌، مهدی‌و همکاران. (1395). بررسی نقش کیفیت نهادی ‌‌بر‌‌توسعه‌مالی ‌‌در‌‌کشورهای منتخب عضو سازمان کنفرانس اسلامی. دوفصلنامه اقتصاد پ‌‌‌ ولی‌‌‌‌‌‌، مالی. سال بیست‌و سوم‌‌‌‌‌‌، 11.صص 26-45.
-   شاه آبادی، ابوالفضل‌و محمودی، حسین. (1389). بررسی رابطه توسعه‌واسطه‌های مالی‌و ارزش افزوده ‌‌‌ بخش‌کشاورزی اقتصاد ایران، اقتصاد‌و توسعه کشاورزی (علوم‌و صنایع کشاورزی). دوره 24 ، 4، صص 496 - 508‌.
-   شاه آبادی‌‌‌‌‌‌، ابوالفضل‌و همکاران، (1397). تأثیر متقابل توسعه‌مالی‌و آزادی اقتصادی ‌‌بر‌‌ضریب نفوذ بیمه ‌‌در‌‌کشورهای منتخب ناموفق ‌‌در‌‌توسعه صنعت بیمه. تحقیقات مدل سازی اقتصادی‌‌‌‌‌‌‌‌‌. 31‌‌‌‌‌‌، صص 41-69.
-      غلامپور راد، سجاد. (1394)‌‌‌‌‌‌. تاثیر بیمه عمر ‌‌بر‌‌رشد اقتصادی. دنیای اقتصاد‌‌‌‌‌‌، شماره روزنامه‌:‌۳۷۰۱ ، شماره خبر‌:‌۱۰۱۱۹۵۵‌.
-      کد خدایی‌‌‌، حسین. (1380). بیمه‌‌‌، بانک‌و بورس‌:‌مثل توسعه‌مالی. فصلنامه صنعت بیمه‌‌‌، 64‌‌‌‌‌‌، صص44-131‌.
-      لامعی‌‌‌‌‌‌، بهزاد. (1384). نگاهی به‌تعاریف کسری بودجه‌و روند آن در‌ایران ‌‌در‌‌دوره 1382-1358‌‌‌‌‌‌. مجله مجلس‌و راهبرد‌‌‌‌‌‌، 47‌.
-   محمدی‌‌‌‌‌‌، حسین‌و همکاران. (1393). بررسی عوامل موثر ‌‌بر‌‌توسعه‌مالی ‌‌در‌‌کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی. سیاستهای راهبردی‌و کلان‌‌‌‌‌‌، 6‌‌‌‌‌‌، صص 37-25.
-   مهدوی عادلی، محمدحسین‌و روحانی، مریم. (1398). اثر‌وفور منابع طبیعی ‌‌بر‌‌توسعه مالی ‌‌در‌‌کشورهای منتخب اوپک نفت‌و گاز (با تاکید ‌‌بر‌‌شاخص چندبعدی توسعه مالی ‌‌در‌‌بازار سهام). دانش مالی تحلیل اوراق بهادار‌. 12(42)، صص 71-83‌.
-      مهدوی، غدیر‌و ماجد،‌وحید. (1393). اثر عوامل کمی‌و کیفی مؤثر ‌‌بر‌‌تقاضای بیمه عمر ‌‌در‌‌کشور. فصلنامه پژوهشنامه بیمه، 29(2)، صص37-66.
-   مولایی‌‌‌، عبدالله. (1384). بررسی تاثیر حق بیمه دریافتی شرکت‌‌‌‌های بیمه ‌‌بر‌‌میزان ‌‌‌‌سرمایه‌گذاری آنها ‌‌در‌‌بازار مالی (باتاکید ‌‌بر‌‌بیمه عمر)‌. فصلنامه صنعت بیمه‌‌‌‌‌‌، 20(1) ، صص151-170.
-   نیکو قدم‌‌‌‌‌‌‌‌‌، مسعود‌و ابوترابی‌‌‌‌‌‌، محمدعلی. (1398)‌. تأثیر تورم ‌‌بر‌‌رابطه علّی توسعه‌مالی-رشد اقتصادی در‌ایران. فصلنامه علمی‌مطالعات اقتصادیِ کاربردی ‌ایران‌‌‌‌‌‌. 8(29)، صص 269-299.
-   واعظ‌‌‌‌‌‌، محمد‌و میرفندرسکی‌‌‌‌‌‌، سید محمد میثم، (1390). اثر نرخ تورم ‌‌بر‌‌توسعه‌مالی در‌ایران‌و کشورهای عربی‌خاورمیانه. اقتصاد‌‌‌‌‌‌، راهبرد توسعه‌‌‌‌‌‌‌‌‌، (26)، صص 31 – 47.
 
Baltagi, B. H., Demetriades, P. O., & Law, S. H. (2009). Financial development and openness‌:‌Evidence from panel data. Journal of development economics, 89(2), 285-296.
-  Bittencourt, M. (2011). Inflation and financial development‌:‌Evidence from Brazil. Economic Modelling, 28(1-2), 91-99.
-  Bittencourt,m. (2007). macroeconomic performance and lnequality‌:‌Brazil, http://ideas.repec.org/p/got/iaidps/163.html. Economics and Finance, 17(3)‌:‌pp. 303- 327.
-  Boyd, J. H., Levine, R., & Smith, B. D. (2001). The impact of inflation on financial sector performance. Journal of monetary Economics, 47(2), 221-248.
-          Do, Q. T., & Levchenko, A. A. (2007). Comparative advantage, demand for external finance, and financial development. Journal of Financial Economics, 86(3), 796-834.‏
-  Ehigiamusoe, K. U., Guptan, V., & Narayanan, S. (2019). The effects of income and inflation on financial development‌:‌Evidence from heterogeneous panels (No. 2019-11). Economics Discussion Papers.
-  English, W. B. (1999). Inflation and financial sector size. Journal of Monetary Economics, 44(3), 379-400.
-  Ito, H. (2006). Financial development and financial liberalization in Asia‌:‌Thresholds, institutions and the sequence of liberalization. The North American Journal of Economics and Finance, 17(3), 303-327.
-  Kaufmann,a., sigma 5/2018‌:‌Global economic and insurance outlook 2020.
-  Kim, D. H., & Lin, S. C. (2010). Dynamic relationship between inflation and financial development. Macroeconomic Dynamics, 14(3), 343-364.
-  Law, S. H., & Habibullah, M. S. (2009). The determinants of financial development‌:‌Institutions, openness and financial liberalisation. South African Journal of Economics, 77(1), 45-58.
-  Levine, R., Loayza, N., & Beck, T. (2000). Financial intermediation and growth‌:‌Causality and causes. Journal of monetary Economics, 46(1), 31-77.
-  Menyah, K., Nazlioglu, S., & Wolde-Rufael, Y. (2014). Financial development, trade openness and economic growth in African countries‌:‌New insights from a panel causality approach. Economic Modelling, 37, 386-394.
-  Iyawe, O. O., & Osamwonyi, I. O. (2017). Financial development and life insurance demand in Sub-Sahara Africa. International Journal of Financial Research, 8(2), 163-175.
-  Sawadogo, R., & Guerineau, S. (2016). Does Insurance Development Affect Financial Market in Developing Countries?. Available at SSRN 2768265.
-  Sen, S. (2008). An analysis of life insurance demand determinants for selected Asian Economies and India. Madras School of Economics.
-  Zhang, C., Zhu, Y., & Lu, Z. (2015). Trade openness, financial openness, and financial development in China. Journal of International Money and Finance, 59, 287-309.
-  Sibindi, A. B. (2014). Life insurance, financial development and economic growth in south africa‌:‌an application of the autoregressive distributed lag mode.
-  Cherif, M., & Dreger, C. (2016). Institutional determinants of financial development in MENA countries. Review of Development Economics, 20(3), 670-680.