ریسک‌های بازار معاوضات بیمه‌های غیرزندگی در بازار سرمایه و صنعت بیمه ایران و راهکارهایی جهت پوشش آن‌ها

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان

1 دکترای مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق، ایران(نویسنده مسؤول).

2 دانشیار گروه حسابداری دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهرا، ایران، تهران.

3 استاد گروه اقتصاد اسلامی، پژوهشکده نظام‌های اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ایران، تهران.

10.22056/jir.2020.242932.2770

چکیده

هدف: این پژوهش بررسی ریسک­‌های بازار معاوضات بیمه­‌های غیرزندگی و اقسام مختلف ریسکهای  مترتب بر دو مدل عملیاتی بازار معاوضات بیمه‌های غیرزندگی و ارائه روش­‌های  مختلف پوشش این ریسک‌­ها است. بررسی ریسک و چگونگی مدیریت آن از جمله مهم­ترین چالش­‌های مدیران در شرکت­‌ها و صنایع مختلف است. صنعت بیمه نیز از این قاعده مستثنی نیست و وجود مشکلات متعددی در توزیع ریسک­های صنعت بیمه و مطالبات شرکت­های بزرگ بیمه که تا مدت­های طولانی بازپرداخت نمی­شود و روز به روز بر میزان مطالبات اضافه می­شود، لزوم طراحی و بکارگیری ابزارهای نوین مالی جهت حل مشکلات صنعت بیمه را دوچندان می­کند. یکی از ابزارهای نوین مشتقه مالی که کمک مضاعفی به پوشش و انتقال ریسک می­کند و به عنوان یکی از اوراق‌بهادار بیمه­ای نیز می­تواند به توازن ریسک و همچنین آزادسازی ظرفیت نگهداری هر ریسک در شرکت­های بیمه و بیمه اتکایی کمک نماید، معاوضات بیمه­‌های غیرزندگی است. علاوه بر آن نگاه متفاوت شرکت­‌های بیمه به ریسک­ها و احتمال وقوع آن­ها می­تواند منجر به شکل­گیری بازار معاوضات بیمه­‌ای خصوصاً معاوضات حوادث فاجعه‌­آمیز شود.
روش‌­شناسی:  ابتدا براساس مطالعات کتابخانه­ای و با روش تحلیلی-توصیفی و پرسش از خبرگان و روش گروه کانونی متشکل از خبرگان بیمه اتکایی به بررسی ریسک­‌های بازار معاوضات بیمه­‌های غیرزندگی و ریسک­های ابزار معاوضات بیمه‌­های غیرزندگی پرداخته، سپس انواع مختلف روش­های پوشش این ریسک­‌ها بیان می­شود.
یافته­‌ها: پس از بررسی ریسک­‌های بازار معاوضات بیمه‌­های غیرزندگی، اقسام مختلف ریسک­‌های  مترتب بر دو مدل عملیاتی بازار معاوضات بیمه های غیرزندگی و روش­های پوشش ریسک آن­ها که بر مبنای نتایج  بدست آمده از خبرگان گروه کانونی است، احصا می­‌گردد. 
نتیجه­‌گیری: یکی از ابعاد اجرایی شدن بازار معاوضات بیمه­های غیرزندگی بررسی ریسک­های آن می­باشد که در این پژوهش ریسک‌­ها و انواع روش­‌های پوشش ریسک مدل ارائه شده‌­است.
طبقه‌بندی موضوعی: G22،G10،G0، Z12

کلیدواژه‌ها


الهی، مهدی.، میرطاهر، سیدمحمد جواد و باقریان، غزاله. (1395). ارائه مدل عملیاتی قرارداد سوآپ بدهی–مالکیت متناسب با بازار سرمایه ایران و بررسی ریسک‌های آن. دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و اقتصاد در قرن 21، تهران: مدیران ایده پردار کارین، انجمن علمی بازرگانی ایران، 30 آذرماه.
بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران. (1397). سالنامه آماری 1397 صنعت بیمه. تهران: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، چاپاول.
راعی، رضا و سعیدی، علی. (1383). مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ اول.
راعی، رضا و فاضلیان، سیدمحسن. (1391). بررسی و عرضه مدل رابطه بین ریسک کشوری و جذب سرمایه‌گذاری خارجی در کشورهای در حال توسعه (با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران). اندیشه مدیریت راهبردی، 6(2): 97-63.
سروش، ابوذر و صادقی، محسن. (1386). ریسک‌های اوراق اجاره و روش‌های پوشش آن.
سروش، ابوذر و کاوند، مجتبی. (1390). راهکارهای پوشش ریسک اوراق رهنی. جستارهای اقتصادی، 8(16): 145-117.
سیفلو، سجاد. (1394). اوراق‌بهادار بیمه‌ای به زبان ساده. تهران: انتشارات نوید مهر، چاپ اول.
شیرمردی، حسین.، فاضلیان، سیدمحسن و اخروی، امیرحسین. (1392). شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های اوراق سلف نفتی با رویکرد تحلیل سلسه‌مراتبی فازی. جستارهای اقتصادی ایران، 10(19): 168-141.
طالبی، محمد و رحیمی، امیرمحمد. (1391). شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی ریسک‌های مربوط به اوراق‌بهادار اجاره (صکوک اجاره). جستارهای اقتصادی، 9(18): 104-77.
عسگری، محمدمهدی.، صادقی شاهدانی، مهدی.، حسینی، سیدعلی و سیفلو، سجاد. (1395). بررسی فقهی اوراق ‌بهادار بیمه‌ای (با رویکرد موضوع‌شناختی). پژوهشنامه بیمه، 31(1): 138-123.
عسگری، محمدمهدی.، صادقی شاهدانی، مهدی.، حسینی، سیدعلی و سیفلو، سجاد. (1395). مطالعه موردی حکم فقهی اوراق حوادث فاجعه‌آمیز (تحلیل سناریو). پژوهشنامه بیمه، 31(2): 103-81.
عطاطلب، فاطمه و نیاکان، لیلی. (1397). بررسی ضمانت‌نامه بیمه‌ای و سازوکار پوشش ریسک‌های سیاسی. پژوهشکده بیمه. گروه پژوهشی عمومی بیمه.
مصباحی مقدم، غلامرضا و صفری، محمد. (1389). بررسی درآمد حاصل از تحمل ریسک از دیدگاه آموزه‌های اسلامی. اقتصاد اسلامی، 9(36): 148-117.
موسویان، سیدعباس. (1386). ابزارهای مالی اسلامی (صکوک). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
موسویان، سیدعباس و شیرمردی احمدآباد، حسین. (1390). شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی ریسک‌های اوراق‌بهادار مضاربه با تأکید بر فقه امامیه با رویکرد مدل‌سازی تصمیم‌گیری چندمعیاره. معرفت اقتصاد اسلامی، 3(1): 170-145.
موسویان، سیدعباس و شیرمردی احمدآباد، حسین. (1391). مدیریت ریسک‌های اوراق‌بهادار مضاربه با تاکید بر فقه امامیه. تحقیقات مالی اسلامی، 2(1): 68-39.
موسویان، سید عباس.، مهدوی، غدیر و میرطاهر، سیدمحمدجواد. (1394). اوراق بیمه اتکایی اسلامی جهت انتقال ریسک در صنعت نفت. تحقیقات مالی اسلامی، 4(2): 40-5. 
موسویان، سیدعباس.، وثوق، بلال و فرهادیان آرانی، علی. (1392). شناخت و رتبه‌بندی ریسک‌های ابزارهای مالی اسلامی (صکوک). اندیشه مدیریت راهبردی، 7(1): 212-187.
میرطاهر، سیدمحمدجواد. (1392). طراحی اوراق مالی اسلامی (صکوک) بیمه اتکایی جهت انتقال ریسک در صنعت نفت (بر مبنای فقه امامیه). پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع).
نظیف جی، آدامز و توماس، عبدالقادر. (1388). ساختارهای صکوک. ترجمه مجید پیره. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
 
Barrieu, P. & Albertini, L. (2009). The handbook of insurance-linked securities. Wiley, New York.
Benfield, A. (2013). Insurance-linked securities. Fourth Quarter 2012 update. http://thoughtleadership.aon.com/documents/201301_ab_securities_ils_quarterly_update_q42012.pdf.
Bouriaux, S. & MacMinn, R. (2009) .Securitization of catastrophe risk: New developments in insurane-linked securities and derivatives. Journal of Insurance, 32(1(: 1–34.
Bouriaux, S. & Tomas, M. J. (2014). Why do insurance-linked exchange-traded derivatives fail?. Journal of Insurance Issues, 37(1:( 32–58.
Braun, A. (2011). Pricing catastrophe swaps: A contingent claim approach. Insurance: Mathematics and Economics, 49(3): 520-536.
Canabarro, E., Finkemeier, M., Anderson, R. & Bendimerad, F. (1998). Analyzing insurance-linked securities. Journal of Risk Finance, 1(2): 49-75.
Cummins, J. D. (2008). Cat bonds and other risk–linkeo securites: State of the market and recent developments. Risk Management and Insurance Review, 11(1): 23-47.
Erwan, M. & Morlaye, F. (2008). Extreme events, global warming and insurance-linked securities: How to trigger the tipping point. The Geneva Papers on Risk and Insurance, 33(1): 153-176.
Härdle, W. & Cabrera, B. (2007). Calibrating CAT bonds for Mexican earthquakes. https://ideas.repec.org/p/hum/wpaper/sfb649dp2007-037. html.
Kretzler, C. & Wagner, F. (2000). The catastrophe risk exchange (catex) in NewYork: An exchange and electronic processing system for reinsurance business. The Geneva papers on Risk and Insurance, 25(1): 136-153.
Pizzutllo, F. & Venezia, E. (2018). Are catastrophe bonds effective financial instruments in the transport and infrastructure industries? Evidence and review from international financial markets. Peer-reviewed and Open access journal, 14(2): 256-267.
Seiflou, S. (2009). Insurance-linked securities, first international conferences on insurance industry: challenges and opportunities, Tehran, The School of Economic Sciences (SES).
Seiflou, S. (2010). Insurance-linked securities: growing risk transferring tools. The Second World Risk and Insurance Economics Congress, Singapore, The Asia-Pacific Risk and Insurance Association (APRIA).
Vaugirard, V. E. (2003). Pricing catastrophe bonds by an arbitrage approach. Quarterly Review of Economics and Finance, 43(1): 119–132.