نقد فرا تقنینی تعهد به پرداخت دیه مغلّظ در حوادث ناشی از وسایل نقلیه موتوری زمینی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

10.22056/jir.2020.196111.2614

چکیده

هدف: در مطالعه حاضر، نظریه اختصاص تغلیظ دیه به قتل­های عمدی، به عنوان یکی از دیدگاههای فقهی و حقوقی نوین در مسأله تغلیظ دیه در تمامی انواع قتل و از جمله قتل­های ناشی از حوادث رانندگی معرفی شده و تأثیر آن بر میزان تعهدات قانونی شرکت­های فعال در حوزه بیمه اشخاص ثالث مورد بررسی قرار گرفته است؛ با این هدف که الهام­بخش نهاد قانونگذاری در اصلاح قوانین و مقررات مربوط قرار گیرد.
روش­‌شناسی: پژوهش حاضر با استفاده از شیوه توصیفی-تحلیلی و از طریق کاوش و جستجو در منابع کتابخانه­ای شامل قوانین، کتب فقهی و حقوقی، مقالات و سایر پایگاه­های داده­ای مرتبط، انجام شده است.
یافته‌­ها: اصل تغلیظ دیه قتل در ماههای حرام مورد اتفاق فقهای اسلامی است، اما در خصوص دامنه شمول آن نسبت به تمامی انواع قتل و نیز نسبت به جنایات مادون قتل اختلاف نظراتی وجود دارد که در این میان، قانون مجازات اسلامی نظریه تعمیم تغلیظ دیه بر همه اقسام قتل را مورد پذیرش قرار داده است. لکن دستاورد نوآورانه پژوهش حاضر نشان می­دهد که از منظر فقه امامیه و حقوق کیفری، دلایل و مستندات متعددی برای اختصاص حکم تغلیظ به قتل­های عمدی وجود دارد که شایسته است مورد توجه قانونگذار به ویژه در صنعت بیمه قرار گیرد.
نتیجه­‌گیری: پذیرش نظریه اختصاص تغلیظ دیه به قتل­های عمدی، از یک سو با شرایط و مقتضیات کنونی جامعه ایران سازگاری بیشتری دارد و از سوی دیگر باعث کاهش قابل توجه تعهدات قانونی شرکت­های ارائه­کننده بیمه اشخاص ثالث خواهد بود که میزان آن معادل ریالی دیه یک مرد مسلمان در ماههای حرام می­باشد؛ زیرا با لحاظ کردن نظریه فوق­الذکر در قوانین مربوط، تغلیظ دیه در جنایات شبه عمد ناشی از سوانح رانندگی، سالبه به انتفای موضوع بوده و در نتیجه آن، بسیاری از مشکلات مربوط به مطالبه دیات مازاد بر سقف تعهد بیمه­گران نیز مرتفع خواهد شد.
طبقه بندی موضوعی:   K39, K14, Z12

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Transcendental Criticism on Obligation to pay Exacerbated wergild in accidents caused by motorized ground vehicles

نویسندگان [English]

  • MohammadAmin BozorgMehr 1
  • Hossein Saberi 2
1 PhD student in Islamic jurisprudence and principle at Ferdowsi University of Mashhad, Iran
2 Professor of Islamic jurisprudence and principle in Ferdowsi University of Mashhad, Iran
چکیده [English]

Objective: In the present study, the theory of deduction of Wergild for deliberate homicide as one of the new jurisprudential and legal perspectives on the issue of Wergild in all types of homicides, including homicides in traffic accidents, and its impact on legal obligations Companies active in the field of third-party insurance have been examined with the aim of inspiring the legislative body to amend the relevant laws and regulations.
Method: The present study was conducted using a descriptive-analytical method and by searching for library sources including Acts and Rules, jurisprudential and legal books, articles and other related databases.
Finding: The results of this study confirm the Islamic jurisprudence has condemned the principle of condemnation of blood feuds during the Prohibited months, but there are differences of opinion regarding the scope of its condemnation on all types of murders as well as on the underlying crimes. He has accepted murder of all kinds. However, the innovative achievement of the present study shows that from the viewpoint of Imamieh jurisprudence and criminal law, there are numerous reasons and evidence for the condemnation of intentional homicide, Including the study of hadiths and narrations, the clarification of areas, the materiality of the practical principle, the principle of doubtful interpretation of the accusation, and finally the conformity of the criminal policy with the temporal and spatial conditions, that should be addressed by the Iranian legislator, especially in the insurance industry.
Conclusion: The acceptance of the theory of concentration of Wergild for deliberate homicide on the one hand is more in line with the present conditions of Iranian society and on the other hand, it would significantly reduce the legal obligations of third-party insurance companies, equivalent to the riyal of a Muslim man's blood money in the forbidden months, because by incorporating the above-mentioned theory into the relevant laws, the concentration of blood money on crimes The unintentional consequence of car accidents has been a matter of course for many years to come, and as a result, many of the problems associated with claiming surplus diets on the insurers' ceiling will also be resolved.
JEL Classification: K39, K14, Z12.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Transcendental Criticism
  • Exacerbated wergild
  • Prohibited Month
  • Quasi-Deliberate Crimes
  • Third Party Insurance