بررسی وجود ریسک کژگزینی در صنعت بیمه درمان ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز. (نویسنده مسؤول)

2 دانشیار گروه توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی- گرایش اقتصاد مالی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز

10.22056/jir.2020.190889.2524

چکیده

هدف: عدم تقارن اطلاعات بین شرکت‌های بیمه و بیمه‌‌‌شدگان و مشکلات ناشی از آن یکی از مهم‌ترین مسائل مطرح در صنعت بیمه است که می‌‌‌تواند سود شرکت‌های بیمه را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و آنها را با ریسک‌‌‌های قابل توجهی مواجه سازد. در این بین، ریسک کژگزینی یکی از مهم‌‌‌ترین مشکلات ناشی از عدم تقارن اطلاعات است. در این راستا، مطالعه حاضر به بررسی وجود ریسک کژگزینی در صنعت بیمه درمان ایران پرداخته است.
روش‌شناسی:در این مطالعه از داده‌‌‌های مستخرج از طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوارهای شهری و روستایی ایران در سال 1395 استفاده شده است. برای بررسی وجود ریسک کژگزینی در صنعت بیمه درمان ایران، ابتدا متغیر سلامت پنهان هر خانوار با برآورد تابع تقاضای خدمات بهداشتی و درمانی به روش حداقل مربعات غیرخطی (NLS) محاسبه شده است. سپس، با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنف دو نمونه‌‌‌ای و همچنین مقایسه توزیع سلامت پنهان خانوارهای بیمه‌‌‌شده و بیمه‌‌‌نشده وجود ریسک کژگزینی مورد آزمون قرار گرفته است.
یافته‌‌‌ها: نتایج حاصل از آزمون کولموگروف-اسمیرنف دو نمونه‌‌‌ای نشان داد توزیع متغیر سلامت پنهان در دو گروه خانوارهای بیمه‌شده و بیمه‌نشده برابر نیست. به‌‌‌عبارتی، در وضعیت سلامت خانوارهای بیمه‌شده و بیمه‌نشده تفاوت معنی‌‌‌داری وجود دارد. همچنین مقایسه توزیع متغیر سلامت پنهان نشان‌‌‌دهنده پایین‌‌‌تر بودن سطح سلامت پنهان خانوارهای بیمه‌شده نسبت به بیمه‌نشده است. بنابراین، وجود ریسک کژگزینی در صنعت بیمه درمان ایران تأیید شد. همچنین، پارامتر ریسک‌‌‌گریزی خانوارها برای مصرف خدمات بهداشتی و درمانی ( ) برابر 1109/0 و برای مصرف سایر کالاها ( ) برابر 0226/0 به‌‌‌دست آمد.
نتیجه‌‌‌گیری:نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از وجود ریسک کژگزینی در صنعت بیمه درمان ایران است. به‌‌‌علاوه، افراد در مصرف خدمات بهداشتی و درمانی ریسک‌‌‌گریزی بیشتری نسبت به مصرف سایر کالاها و خدمات دارند. بنابراین، با توجه به چارچوب تحلیل و نتایج حاصل از آن، راه‌‌‌کارهایی جهت به حداقل رساندن ریسک کژگزینی در شرکت‌های بیمه درمان ارائه شده است.
طبقه‌‌‌بندی موضوعی: C14, I13, I11.

کلیدواژه‌ها


کشاورز حداد، غلامرضا و زمردی انباجی، مهدیه. (1388). انتخاب نامساعد و مخاطرات اخلاقی در بازار بیمه درمان ایران. تحقیقات اقتصادی، 87: 83-139.
کشاورز حداد، غلامرضا و صابونی‌‌‌ها، علیرضا. (1394). تفکیک کژگزینی از کژمنشی در بازار بیمه بدنه اتومبیل ایران. تحقیقات اقتصادی، 50(2): 449-478.
جاهد، طاهره.، امام‌‌‌وردی، قدرت‌‌‌الله و دقیقی اصلی، علیرضا. (1396). تحلیل وجود کژگزینی در بازار بیمه عمر ایران با استفاده از مدل‌های لوجیت. پژوهشنامه بیمه، 32(1): 43-64.
صادقی سقدل، حسین و خانزاده، یاور. (1395). اطلاعات نامتقارن و جایگاه آن در اقتصاد اسلامی. مطالعات اقتصاد اسلامی، 2(16): 199- 226.
محمدتقی‌‌‌زاده، صدیقه.، گودرزی، رضا، امیراسماعیلی، محمدرضا و ملک‌‌‌پور، زینب. (1396). بررسی میزان تأثیر مخاطرات اخلاقی در صنعت بیمه درمان ایران طی سال‌‌‌های 89-1378. بهداشت و توسعه، 6(3): 216-227.
محمدی، مهدی. (1392). وجود انتخاب نامساعد در بیمه عمر. پژوهشنامه بیمه، 28(4): 27-54.
نوروزی، پیام. (1396). افزایش ضریب نفوذ بیمه کشود در سال 1395. معاونت بررسی‌‌‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران.
Ahmed, S., Sarker, A. R., Sultana, M., Chakrovorty, S., Hasan, M., Mirelman, A. J. & Khan, J. A. (2018). Adverse selection in community-based health insurance among informal workers in Bangladesh: An EQ-5D assessment. International journal of environmental research and public health, 15(2): 242-252.
Akerlof, G. A. (1970). The market for "Lemons": Quality uncertainty and the market mechanism. Quarterly journal of economics, 84(3): 488-500.
Arrow, K. J. (1963). Uncertainty and the welfare economics of medical care. The American economic review, 53(5): 941-973.
Arrow, K. J. & Debreu, G. (1954). Existence of an equilibrium for a competitive economy. Econometrica, 22(3): 265-290.
Azevedo, E. M. & Gottlieb, D. (2017). Perfect competition in markets with adverse selection. Econometrica85(1): 67-105.
Bajari, P., Hong, H., Khwaja, A. & Marsh, C. (2014). Moral hazard, adverse selection and health expenditures: A semiparametric analysis. The RAND journal of economics, 45(4): 747-763.
Cameron, A. C., Trivedi, P. K., Milne, F. & Piggott, J. (1988). A microeconometric model of the demand for health care and health insurance in Australia. The review of economic studies, 55(1): 85-106.
Cardon, J. H. & Hendel, I. (2001). Asymmetric information in health insurance: evidence from the national medical expenditure survey. The RAND journal of economics, 32(3): 408-427.
Culter, D. M. & Zeckhauser, R. J. (2000). The anatomy of health insurance. In: A. J. Culyer & J. P. Newhouse, eds. Handbook of Health Economics. New York: Elsevier, 563-643.
Dionne, G., Fombaron, N. & Doherty, N. (2013). Adverse selection in insurance contracting. In Handbook of insurance, Springer, New York.
Finner, H. & Gontscharuk, V. (2018). Two-sample Kolmogorov–Smirnov-type tests revisited: Old and new tests in terms of local levels. The annals of statistics, 46(6): 3014-3037.
Fischer, T., Frölich, M. & Landmann, A. (2018). Adverse selection in low-income health insurance markets: Evidence from a RCT in Pakistan, s.l.: IZA Discussion Papers, No. 11751.
Gardiol, L., Geoffard, P. Y. & Grandchamp, C. (2005). Separating selection and incentive effects in health insurance. CEPR discussion papers, Issue 5380.
Glied, S. (2001). Health insurance and market failure since Arrow. Journal of health politics, policy and law, 26(5): 957-965.
Iszaid, I., Hafizan, A. H. & Juni, M. H. (2018). Market failure in health care: a review. International journal of public health and clinical sciences, 5(5): 16-25.
Jehle, G. A. & Reny, P. J. (2011). Advanced microeconomic theory. 3rd ed. London: Pearson.
Kleef, R. C., McGuire, T. G., Schut, F. T. & Ven, W. P. (2019). Strategies to counteract risk selection in social health insurance markets. In oxford research encyclopedia of economics and finance.
Lipsey, R. G. & Lancaster, K. (1956). The general theory of second best. The review of economic studies, 24(1): 11-32.
Mimra, W. & Wambach, A. (2019). Endogenous insolvency in the Rothschild–Stiglitz model. Journal of risk and insurance, 86(1): 165-181.
Smirnov, N. (1948). Table for estimating the goodness of fit of empirical distributions. Annauls of mathematical Statistics, 19(2): 279-281.
Spanos, A. (2019). Probability theory and statistical inference: Empirical modeling with observational data. Cambridge University Press.
Spence, M. (1973). Job market signaling, Quarterly journal of economics, 87(3): 355-374.
Stiglitz, J. E. & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. The American economic review, 71(3): 393-410.
Stiglitz, J. E. (1983). Risk, incentives and insurance: The pure theory of moral hazard. The Geneva papers on risk and insurance-issues and practice, 8(1): 4-33.
Stiglitz, J. E. (2019). Selected works of Joseph E. Stiglitz: Volume III: Rethinking microeconomics. Oxford university press.
Stiglitz, J. E., Yun, J. & Kosenko, A. (2018). Characterization, existence, and pareto optimality in insurance markets with asymmetric information with endogenous and asymmetric disclosures: Revisiting Rothschild-Stiglitz, NBER working paper 24711, National bureau of economic research.
Stiglitz, J. E., Yun, J. & Kosenko, A. (2017). Equilibrium in a competitive insurance market under adverse selection with endogenous information, NBER working paper 23556, National bureau of economic research.
Stiglitz, J., & Yun, J. (2013). Optimality and equilibrium in a competitive insurance market under adverse selection and moral hazard, NBER working paper 19317, National bureau of economic research.
Winssen, K. P. M., Kleef, R. C. & Ven, W. P. M. M. (2018). Can premium differentiation counteract adverse selection in the Dutch supplementary health insurance? A simulation study. The European journal of health economics, 19(5): 757-768.
Zheng, Y., Vukina, T. & Zheng, X. (2019). Estimating asymmetric information effects in health care accounting for the transactions costs. International journal of health economics and management, 19(1): 79-98.