شناسایی مسئولیت بیمه‌گر در فرآیند کیفری

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد (نویسنده مسئول )

3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

10.22056/jir.2020.192721.2532

چکیده

 هدف: بسیاری از حوادث زیان‌بار به جهت توأم‌شدن با صدمه بدنی در محاکم کیفری مطرح می‌شوند و توجه به وضعیت طرفین دعوای زیان، مصلحت بیمه‌گر و دستگاه قضا ایجاب می‌نماید تا تدارک زیان با کمترین زمان و هزینه صورت گیرد. سابقه رویه قضایی نشان می‌دهد که گاه به جهاتی همچون فوت متهم، عدم وقوع بزه و ... مرجع کیفری پرونده را مختومه نموده و طرفین حادثه برای دریافت خسارات خود به طرح دعوای حقوقی ارشاد می‌شوند. مطالعه حاضر به منظور تبیین رویکرد جدید مقنن در جبران سریع‌تر و کم هزینه‌تر صدمات بدنی انجام می‌شود تا با بررسی تأثیر تبصره (1) ماده 85 قانون آیین دادرسی کیفری بر بیمه‌گر، نظریه جبران خسارات بدنی ناشی از یک حادثه در ضمن یک دادرسی به جهت جلوگیری از تکرار دعاوی و تحمیل هزینه بر طرفین پرونده، بیمه‌گر و دستگاه قضا تقویت گردد.
روش‌شناسی: روش مورد استفاده در این پژوهش شیوه توصیفی – تحلیلی است و تصمیمات موجود در رویه قضایی نیز به عنوان مستندات مطالعه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
یافته‌ها: در کنار برخی معایب تفسیر موسع تبصره (1) ماده 85 قانون آیین دادرسی کیفری، تحلیل نتایج اقتصادی و اجتماعی مقرره مزبور، لزوم رسیدگی واحد به تبعات ناشی از یک حادثه را اقتضا می‌کند و رویه جدید محاکم کیفری نیز به این سمت و سو گرایش دارد.
نتیجه‌گیری: قلمروی تبصره (1) ماده 85 قانون آیین دادرسی کیفری علاوه بر بیت‌المال، به صندوق تأمین خسارات بدنی و بیمه‌گر نیز قابل تسری است؛ همچنین با تحت شمول قرار دادن صدمات مقصر و غیر مقصر حادثه در تبصره مزبور، شایسته است تا زمینه لازم جهت رسیدگی به جبران خسارات بدنی ناشی از حادثه در ضمن یک دادرسی فراهم آید. 
 
طبقه‌بندی موضوعی: K4, K10, K13
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identify the liability of the insurer in the criminal process

نویسندگان [English]

  • Hamid Afkar 1
  • abdollah khodabakhshi 2
  • Seyed Mahdi Seidzadeh Sani 3
1 Ferdowsi university of mashhad-judge
2 Assistant Professor/ Ferdowsi university of Mashhad
3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده [English]

Objective: many of the harmful accidents are considered in order to be accompanied by bodily injury in the criminal courts and pay attention to the status of parties involved in losses, insurance interests and the judiciary to provide preparation of losses for the least amount of time and cost. History of judicial procedure shows that in some cases, such as death of the accused, the non-occurrence of a crime and … the criminal court has closed the case and the parties of the accident are referred to file a claim for damages. the present study is done in order to clarify the new approach of the legislator in compensation faster and less costly of bodily injuries and by examining the effect of Clause (1) of Article 85 of the Code of Criminal Procedure on the insurer, the theory of compensation for an accident in the course of a proceeding shall be strengthened in order to avoid duplication of claims and imposing costs on both sides of the case, insurance and the judiciary.
Methodology: the method used in this research is descriptive - analytical and the existing decisions in the judicial procedure as the study documents will be used.
Findings: in addition to some of the disadvantages of the widespread interpretation of Clause (1) of Article 85 of the Code of Criminal Procedure, the analysis of economic and social consequences of the provision requires the necessity of a single investigation into the consequences of an accident and the new procedure of criminal courts also tends to this direction.
Conclusion: The scope of Clause (1) of Article 85 of the Code of Criminal Procedure in addition to the treasury, can be generalized to the fund for physical damage and the insurer. Also, by including the culprit and non-culpable injuries in the accident, the necessary grounds should be provided for the compensation of injuries caused by accident during a hearing.
 
JEL-Classification: K4, K10, K13

کلیدواژه‌ها [English]

  • Impact of criminal proceedings on the insurer
  • insurer
  • Physical Damage Fund
  • Diya
  1. آبخیز، مجید (1396). تحلیل حقوقی جبران خسارت از طریق صندوق تأمین خسارت‌های بدنی (مطالعه تطبیقی در نظام حقوق ایران و نیوزیلند). تهران: انتشارات آیین دادرسی، چاپ اول.
  2. آخوندی، محمود (1372). آیین دادرسی کیفری. جلد اول، تهران: سازمان چاپ و انتشارات، چاپ پنجم.
  3. اردلانی، علی (1344). ماهیت قضایی حیثیت خصوصی جرم در حقوق فرانسه. مجله حقوق جزای تطبیقی، 3 (17): 28-40.
  4. الماسی، نجاد علی؛ حبیبی درگاه، بهنام (1391). درآمدی بر کیفیت دادرسی در فرآیند دادرسی کارآمد. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، 17(58): 47- 72.
  5. الیوت، کاترین؛ ورنون، کاترین (1387). نظام حقوقی فرانسه. ترجمه صفر بیگ زاده، تهران: سمت، چاپ اول.
  6. بای، حسینعلی (1383). قلمرو مسئولیت بیت‌المال در پرداخت دیه. مجله فقه و حقوق، 3 (3): 73- 104.
  7. پرادل، ژان (1386). حقوق کیفری تطبیقی. جلد اول، ترجمه مجید ادیب، تهران: میزان، چاپ اول.
  8. پوراستاد، مجید؛ حصار خانی، فاطمه (1394). تحلیل اقتصادی فرآیند دادرسی مدنی بر اساس هزینه‌ها. تحقیقات آزاد حقوقی، دوره 8 (28):57- 85.
  9. استفانی، گاستون؛ لواسور، ژرژ؛ بولوک، برنار (1377). آیین دادرسی کیفری. جلد اول، ترجمه حسن دادبان، تهران: نشر دانشگاه علامه طباطبائی، چاپ اول.
  10. خالقی، علی (1397). نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری. تهران: شهر دانش، چاپ یازدهم.
  11. خدابخشی، عبدالله (1390). مسئولیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی و تحولات آن در حقوق ایران. مجله حقوقی دادگستری، 75 (74): 103- 128.
  12. خدابخشی، عبدالله (1383). بررسی ماده 10 قانون بیمه اجباری. مجله قضاوت، 8 (29): 33-40.    
  13. خدابخشی، عبدالله (1396). حقوق بیمه و مسئولیت مدنی. تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول.
  14. خدابخشی، عبدالله (1392). تمایز بنیادین حقوق مدنی و حقوق کیفری. تهران: شهردانش، چاپ دوم.
  15. خدابخشی، عبدالله (1389). جبران خسارت کارگران در نظام مسئولیت مدنی. تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول.
  16. رفیعی، پیمان؛ جعفری، رضا (1392). تأملی بر وضعیت نهادهای مشابه «صندوق تأمین خسارات بدنی» در سایر کشورها (در راستای جبران خسارات ناشی از سوانح رانندگی). تازه‌های جهان بیمه، 7 (189): 4- 19.
  17. شیرازی، سید محمد حسینی (1423). فقه العولمه. بیروت: مؤسسه الفکر الاسلامی.
  18. فرهانی، احمد (1394). مسئولیت مدنی ناشی از سوانح وسایل نقلیه موتوری زمینی و بیمه آن با تأکید بر قانون جدید بیمه اجباری و رویه قضایی. پایان‌نامه دکتری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی.
  19. کاتوزیان، ناصر؛ ایزانلو، محسن (1397). مسئولیت مدنی: جلد سوم (بیمه مسئولیت). تهران: گنج دانش، چاپ اول.
  20. کاتوزیان، ناصر؛ جنیدی، لعیا؛ غمامی، مجید (1381). مسئولیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
  21. گیلانی، نجفی، میرزا حبیب‌الله رشتی (1401). کتاب القضاء. جلد اول، قم: مطبعه الخیام.
  22. لارگیه، ژان (1378). آیین دادرسی کیفری فرانسه. ترجمه حسن کاشفی اسمعیل زاده، تهران: گنج دانش، چاپ اول.
  23. مرادی، علی؛ رحمانی، خالد؛ هوشمندی شجاع، مصطفی؛ رحیمی سپهر، حسن؛ خورشیدی، علی (1395). مروری بر وضعیت حوادث رانندگی در ایران در مقایسه با سایر کشورها. مجله پزشکی قانونی ایران، 22 (1): 45- 53.
  24.  مغنیه، محمدجواد (1421). فقه الامام صادق علیه‌السلام. جلد ششم، قم: مؤسسه انصاریان.
  25. مهدوی، ابراهیم (1342). ضرر و زیان ناشی از جرم. مجله کانون وکلا، 15 (83): 1-31.
  26. هرمزی، خیرالله (1393). توسعه صلاحیت یا صلاحیت تبعی. فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، 2 (6): 161- 193.
  27. هرمزی، خیرالله؛ مؤذن زادگان، حسنعلی؛ علوی، سید حجت (1397). ماهیت و آثار طرح دعوای مدنی در محاکم کیفری. مجله حقوق کیفری، 6 (22): 285- 320.
  28. یزدانیان، علیرضا (1395). قواعد عمومی مسئولیت مدنی با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه. جلد دوم، تهران: میزان، چاپ اول.
  29. اداره حقوقی قوه قضائیه (1393). نظرات مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه. ماهنامه دادرسی، 17 (103): 67- 68.

منابع لاتین.

  1. Bowdre, Karon (1993). Conflicts of Interest between Insurer and Insured: Ethical Traps for the Unsuspecting Defense Counsel. American Journal of Trial Advocacy, vol. 17, No. 1, pp. 101-150.
  2. H. Kobayashi, Bruce; S. Parker, Jeffrey (2000). Civil Procedure: General Economic Analysis. George Mason Law & Economics Research Paper, No. 07-42, pp 1-27.
  3. Henzelin, Marc; Rordorf, Héloïse (2014). When Does the Length of Criminal Proceedings Become Unreasonable According to the European Court of Human Rights. New Journal of European Criminal Law, Vol. 5, pp. 78- 109.
  4. Randall, Susan (1996). Redefining The Insurer’s Duty to Defend. Connecticut Insurance Law Journal, No. 2, pp 221 -266.